Vel heppnað Viðskiptaþing í síðustu viku beindi sjónum að því hvernig viðhorf og gildi leggja grunninn að langtímaárangri Íslands. Þá getur verið nauðsynlegt að líta í baksýnisspegilinn til að átta sig á réttu skrefunum fram á við.

Það er synd að forsætisráðherra og aðrir ráðherrar hafi kosið að mæta ekki á þessa árlegu brýningu viðskiptalífsins til að hlýða á það gagnlega sem þar kom fram í bland við réttmætar áhyggjur. Þó ekki væri nema til að minna á að viðskiptalíf, velsæld og velferð vinna saman en ekki sundruð í þágu samfélagsins, eru hlekkir í sömu keðju.

Einn dagskrárliða var samtal Ástu Fjeldsted við Heiðar Guðjónsson og Friðrik Sophusson en þau ræddu tækifæri til umbóta í opinberum rekstri. Samtal þeirra var einkar gott og þá sér í lagi yfirferð á fjármálaráðherraferli Friðriks á tíunda áratug síðustu aldar í ríkisstjórn Davíðs Oddssonar. Friðrik var lítillátur um sinn hlut en sagan er þó sannarlega sú að hann leiddi þá víðtækar efnahagsumbætur þeirrar ríkisstjórnar, seldi ríkisfyrirtæki, rétti úr rekstri ríkisins og minnkaði hlut þess í landsframleiðslu svo um munaði til góðs.

Fyrirtæki voru þá seld sem flestum í dag þykir í raun ótrúlegt að hafi nokkurn tímann verið í eigu ríkisins enda bæði ónauðsynlegt og hamlandi samkeppni, t.d. Ferðaskrifstofa Íslands. Sala fyrirtækjanna skapaði ríkinu enda svigrúm til niðurgreiðslu skulda, losaði um fjármagn til þarfari verkefna og veitti atvinnulífinu aukið rými til verðmætasköpunar. En betur má ef duga skal og verkefninu er ekki lokið. Enn í dag á íslenska ríkið alfarið eða ráðandi hlut í 44 fyrirtækjum, sem mismikil þörf er á að ríkið eigi og veldur jafnvel skaða á samkeppnismarkaði.

Í haust lagði ég því fram frumvarp um sölu á eignarhlut ríkisins í Landsbankanum og eru allir þingmenn Sjálfstæðisflokksins á málinu. Má ætla að söluvirði sé að lágmarki um 350 milljarðar króna miðað við bókfært virði eigin fjár en líklega hærra. Til samanburðar stefna skuldir ríkissjóðs í um 2.300 milljarða og 125 milljarða árlegan vaxtakostnað sem mætti losa um með sölu eigna og nýta í þarfari verkefni en vaxtagreiðslur.

Hjá gagnrýnendum hafa helst heyrst rök um að ekki eigi að selja hlut í hvers konar ríkisfyrirtæki sem skilar hagnaði. Slík sjónarmið eru ekki ný af nálinni en Friðrik Sophusson svaraði einmitt viðlíka vangaveltu í fréttum fyrir um 35 árum með þeim orðum að: „… þótt fyrirtæki græði og sé í eigu ríkisins þá þýðir það einungis það að við megum reikna með að fá hærra verð fyrir fyrirtækið, það greiði meiri skatta, en ríkið þarf ekki að sitja uppi með fjárbindinguna. Þannig að það geta verið fullkomin rök fyrir því að selja fyrirtæki þótt þau græði.“

Flóknara var það ekki þá og flóknara er það ekki í dag.