Það hefur verið mikil furða að fylgjast með forsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar bregðast við aukinni verðbólgu. Í stuttu máli má ráða af viðbrögðunum að aukningin sé flestum öðrum en ríkisstjórninni um að kenna. Það er ekki að undra að minnt hefur verið í háði á varðstjórann sem ekki átti að benda á því hann var bara að æfa lögreglukórinn.

Í máli fjármálaráðherra í Sprengisandi í gær fór minna fyrir ásökunum um að einstaka fyrirtæki væru sökudólgarnir eins og ráðherrann hafði fullyrt á Alþingi heldur mátti greina annan tón um að mörgu sögulegu væri um að kenna, væntingar sneru að öðrum þáttum en þeim sjálfum og að allar aðgerðir þeirra hefðu verið nauðsynlegar. Aðspurður um áhrif 143 milljarða útgjaldaauka í fjárlögum ríkisstjórnarinnar var svarið bara að það væri „tala frá stjórnarandstöðunni“ (til að þyrla upp einhverju sem ekkert væri).

Sama hvað ríkisstjórnin reynir að kenna öllu öðru en eigin ákvörðunum um getur hún þó ekki flúið þá staðreynd að hún var margoft vöruð við að ákvarðanir hennar um stórauknar gjalda- og skattahækkanir myndu auka verðbólgu. Sem þær svo gerðu. Staðan er því sú að verðbólgan er meiri en þegar ríkisstjórnin tók við völdum og vaxtalækkunarferlið sem var komið á skrið fyrir síðustu kosningar heyrir sennilega sögunni til í bili.

Það má svo minna á að þrátt fyrir mjög kostnaðarsöm og krefjandi áföll undanfarin ár tókst síðustu ríkisstjórn að vinda ofan af hallarekstrinum sem myndaðist vegna þeirra og hallalaus fjárlög voru í sjónmáli árið 2025. Ný ríkisstjórn ákvað hins vegar að því er virðist að nýta tækifærið, auka útgjöld, bæta í hallann – og kenna svo síðustu ríkisstjórn um.

Útgjaldaaukning ríkisins er ekki lögmál þótt hana megi skýra að hluta með verðlags- og launaþróun. Ákveðið er að aðhafast eða ekki. Á Íslandi tekur hið opinbera til sín rúmlega þriðju hverja krónu sem verður til í hagkerfinu, sem er með því mesta sem þekkist meðal þróaðra ríkja. Ef það er ekki nóg til að standa undir útgjöldum þá er vandi ríkissjóðs ekki á tekjuhlið heldur er verið að eyða um of. Tækifærin til að skera niður án þess að skerða þjónustu eru sannanlega til staðar þótt ríkisstjórnin hafi ekki þor til þess. Sjálfstæðisflokkurinn lagði til ýmsar hugmyndir við umræðu um fjárlög en þær voru allar felldar.

Það óskar þess enginn að verðbólgutölur verði „falsaðar“ með einskiptisaðgerðum eins og haldið hefur verið fram. Óskað er eftir því að ríkisstjórnin axli ábyrgð og líti í eigin barm í stað þess að velta ábyrgðinni sífellt yfir á aðra. Hlaupist ekki undan eins og varðstjórinn: Ekki benda á mig – planið er jú víst að virka.

Eitt er morgunljóst og víst, að flótti og afvegaleiðing umræðunnar er ekki til þess fallin að ná niður verðbólgu og vöxtum.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu.

Hildur Sverrisdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokksins.