Kjartan Magnússon, borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins:

Um áramót er gott að líta yfir farinn veg og horfa fram á við. Ríkisstjórn Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins hefur setið að völdum í rúmt ár og afleiðingar stefnu hennar koma smám saman í ljós.

Það vantaði ekki að ríkisstjórnarflokkarnir legðu upp með fyrirheit um miklar breytingar til hins betra. Samfylkingin lofaði hraðri lækkun verðbólgu, m.a. með tiltekt í ríkisrekstri og hallalausum fjárlögum 2026. Bæta átti skilyrði atvinnulífsins til verðmætasköpunar og lofað var að skattar yrðu ekki hækkaðir.

Nýliðið ár ætti að kenna ráðherrum ríkisstjórnarinnar að gæta hófs í orðavali þegar þeir spá fyrir um ágæti eigin verka.

Þrálát verðbólga

Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra notaði stóra sleggju þegar hún lýsti því hvernig ríkisstjórnin myndi kveða, eða öllu heldur lemja, niður verðbólgu og vexti. Verðbólga mældist 4,75% í desember 2024 er ríkisstjórnin tók við völdum. Góður árangur hafði þá náðst í baráttunni við verðbólgudrauginn, allt frá því í febrúar 2023 þegar verðbólgan fór í 10,2%. Ljóst var að eitt helsta verkefni nýrrar ríkisstjórnar yrði að knýja á um áframhaldandi lækkun verðbólgunnar og að það yrði ákveðinn prófsteinn á störf hennar.

Verðbólgan fór vissulega lækkandi á fyrstu mánuðum ársins 2025, sem rekja má til efnahagsaðgerða fyrri ríkisstjórnar. Í árslok 2025 jókst hún hins vegar verulega á ný og mældist 4,5% í desember. Forsætisráðherra stóð ekki við stóru orðin þrátt fyrir að að hún notaði sleggju til áhersluauka.

Sem fyrr væri besta ráðið í baráttunni við verðbólguna að hið opinbera, ríki og sveitarfélög, rifuðu segin og kæmu rekstri sínum í jafnvægi. Með því að hætta lántökum hins opinbera, skapast skilyrði fyrir mikla hjöðnun verðbólgu.

Árangur í ríkisfjármálum mun ekki nást nema ríkisstjórnin vinni einarðlega að sparnaði og hagræðingu. Hverfa þarf frá hugmyndum um dýr og óarðbær verkefni eins og svokallaða borgarlínu. Verkefnið mun ekki kosta undir 150 milljörðum króna og þeir fjármunir eru ekki til. Hægt væri að ná markmiðum borgarlínu með margfalt ódýrari hætti með því að efla núverandi strætisvagnakerfi.

Aukið atvinnuleysi

Atvinnuleysi var 6,5% í nóvember sl., samkvæmt vinnumarkaðsmælingu Hagstofunnar, samanborið við 2,4% í sama mánuði 2024. 15.200 manns voru atvinnulausir í nóvember 2025, samanborið við 6.400 í nóvember 2024, sem er mikil aukning á milli ára. Um hættulega þróun er að ræða, sem taka verður af fyllstu alvöru.

Í baráttunni við atvinnuleysið er affarasælast að stilla álögum í hóf og gefa fyrirtækjum þannig svigrúm til aukinnar verðmætasköpunar og fjárfestingar. Þess í stað leggur ríkisstjórnin áherslu á skattahækkanir. Miklir skattar, háir vextir og íþyngjandi regluverk hafa samverkandi áhrif og gera rekstur margra fyrirtækja þungan í skauti.

Stjórnmál snúast í sinni einföldustu mynd um það hvort auka eigi opinber afskipti eða draga úr þeim. Allar vinstri stjórnir hafa hingað til skert athafnafrelsi þegnanna með því að auka ríkisafskipti og hækka skatta.

Hækkun skulda og skatta

Ríkisstjórnin hefur þegar svarið sig í ætt við fyrri vinstri stjórnir. Nýafgreidd fjárlög stjórnarinnar voru samþykkt með 28 milljarða króna halla í andstöðu við fyrri fyrirheit um hallalaus fjárlög 2026. Ríkisútgjöld aukast um 143 milljarða. Skattar verða hækkaðir um rúmlega þrjátíu milljarða króna þrátt fyrir loforð um að skattar yrðu ekki hækkaðir. Þá er áætlað að lánsfjárþörf ríkisins nemi 82 milljörðum króna á árinu.

Heildarútgjöld hins opinbera, sem hlutfall af landsframleiðslu, voru hæst á Íslandi meðal aðdilarríkja OECD árið 2021. (Útgjöld til varnarmála og lífeyrismála undanskilin). Árið 2020 var skattbyrði Íslendinga hin næstmesta meðal OECD-ríkja.

Fróðlegt verður að sjá hvaða áhrif skattahækkanir ríkisstjórnarinnar hafa á áðurnefndan samanburð. Ekki þarf mikið til að Íslendingar verði sú þjóð, sem býr við þyngstu skattbyrði í heimi.

Landsmönnum öllum óska ég árs og friðar.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 8. janúar 2026