30. janúar 2026

Hveitibrauðsdögum ríkisstjórnarinnar er lokið

Forsætisráðherra, Kristrún Frostadóttir, fór mikinn í aðdraganda kosninga um „sleggjuna“ sem hún ætlaði að nota til að berja niður verðbólgu og vexti. Árangurinn? Verðbólga nálgast nú 5% á sama tíma og atvinnuleysi fer vaxandi.

Ríkisstjórnin hefur nefnilega þvert á móti stuðlað að aukinni verðbólgu með því að hækka skatta og gjöld ítrekað á heimilin í landinu, svo sem með hækkun krónutölugjalda og vörugjalda á ökutæki. Stýrivextir hafa vissulega lækkað um 1,25 prósent í valdatíð þessarar ríkisstjórnar en að uppistöðu til byggt á því góða búi sem síðasta ríkisstjórn skildi eftir sig. Eftir að ríkisstjórnin sýndi á sín eigin spil hefur lítið bifast í þeim efnum. Mestum árangri, ef svo má kalla, hefur ríkisstjórnin náð í að skapa aukna óvissu í rekstri helstu atvinnugreina landsins með skattahækkunum og boðuðum áformum sínum þar um. Var plan forsætisráðherra kannski eftir allt saman að berja allan þrótt úr hagkerfinu með skattahækkunum til þess að ná vöxtum niður?

Það er svo hitt. Forsætisráðherra lofaði því fyrir kosningar að skattar yrðu ekki hækkaðir á „venjulegt fólk“. Það loforð hefur ekki staðist, ríkisstjórn hefur raunar lagt mikið upp úr því að hækka skatta á heimilin og fyrirtækin í landinu og þar með á venjulegt fólk.

Þar að auki telur forsætisráðherra að nú sé rétti tíminn til að ræða inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Það er athyglisverð stefnubreyting. Þegar Kristrún tók við forystu í Samfylkingunni lagði hún áherslu á að setja ESB-málið til hliðar, meðal annars til að kljúfa ekki þjóðina. Nú, þegar þrýtur heima fyrir, virðist ætlunin að færa umræðuna annað og taka upp eitt umdeildasta mál íslenskra stjórnmála. Þá nota stjórnarþingmenn hvert tækifæri til að tengja alvarlega stöðu í heimsmálunum við nauðsyn þess að Ísland „hlaupi í skjól“ Evrópusambandsins. Það stangast ekki bara á við yfirlýsingar forsætisráðherra í aðdraganda kosninga heldur er líka blygðunarlaus hræðsluáróður.

Ríkisstjórnarflokkarnir halda því fram að þeir hafi fengið skýrt umboð kjósenda til að setja ESB-aðild á dagskrá. Það umboð er, vægast sagt, óskýrt. Viðreisn, eini flokkurinn á Alþingi sem hefur verið skýr um afstöðu sína gagnvart Evrópusambandsaðild, fékk 15,8% atkvæða í síðustu kosningum. Samfylkingin, með rúm 20%, hafði lagt málið til hliðar. Sjálfstæðisflokkurinn, með tæp 20%, hefur alltaf sagt skýrt nei. Framsóknarflokkur, Miðflokkur og Flokkur fólksins hafa sömuleiðis lýst andstöðu við ESB-aðild. Þetta „skýra umboð“ er í það minnsta mjög vafasamt.

Staða heimsmála er alvarleg, það er rétt. En það er rangt að draga upp þá mynd að Ísland þurfi að velja milli Evrópusambandsins og Bandaríkjanna. Ísland er sjálfstætt, fullvalda ríki og getur, og á, að vera það áfram. Til þess þarf ríkisstjórn sem setur hagsmuni Íslands í fyrsta sæti. Við eigum að vera í öflugu alþjóðlegu samstarfi, vinna náið með Norðurlöndunum og öðrum Evrópuríkjum, en við þurfum líka að vinna náið með Bandaríkjunum. Varnir okkar byggjast að stórum hluta á varnarsamningi við Bandaríkin og við þurfum að standa vörð um hann.

Að skipta um umræðuefni þegar á bjátar er ekki uppskrift að árangri. Sterk forysta byrjar heima.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu.

Bryndís Haraldsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokksins.