Á undanförnum vikum hefur stjórnmálaumræðan færst í þá átt að aðild að Evrópusambandinu sé einhvers konar náttúrulegt svar við óvissu í heimsmálum. Að við eigum að bregðast við óvissu með því að færa okkur nær miðju Evrópu og láta stærra bákn taka við.

Það er að mörgu leyti skiljanlegt að stjórnmálamenn leiti í festu þegar stríð geisar, samkeppni stórvelda harðnar og verndarhyggja sækir á í viðskiptum. En á tímum sem þessum eigum við að standa með hagsmunum Íslands og leita frekar til ábyrgrar stefnu sem hefur staðist í áranna rás.

Spurningin sem skiptir íslenskar fjölskyldur og fyrirtæki mestu er einfaldlega hvort hagsmunum Íslands sé betur borgið innan Evrópusambandsins eða utan. Í mínum huga er svarið augljóst.

Íslensk utanríkisstefna stendur á tveimur burðarstoðum sem hafa reynst okkur vel. Öryggi landsins byggist á NATO. Efnahagslegir hagsmunir, markaðsaðgangur og samkeppnishæfni byggjast á EES-samningnum. Það hefur verið okkar stefna og hefur skilað Íslendingum stöðugleika, tækifærum og sjálfstæði til ákvarðana í þeim málum sem hafa mótað líf okkar til langs tíma.

Við þurfum að tala hreint út. Evrópusambandið er ekki varnarbandalag. NATO er það, og það er ekki ábyrgt að gefa í skyn að aðild að Evrópusambandinu bæti það sem aðeins NATO getur tryggt.

ESB hefur dregist aftur úr

En það er líka önnur staðreynd sem við þurfum að horfast í augu við. Evrópusambandið sjálft stendur frammi fyrir alvarlegum áskorunum hvað varðar samkeppnishæfni ríkja innan ESB. Nýlega talaði Friedrich Merz, kanslari Þýskalands, um að innri markaðurinn hafi upphaflega verið skapaður til að gera Evrópu að samkeppnishæfasta efnahagssvæði heims. Það hafi ekki farið betur en svo að Evrópa er í dag heimsmeistari í íþyngjandi regluverki. Hann lýsti því að Evrópa hefði dregið lappirnar of lengi í umbótum, sett óþarfa hömlur á frumkvæði, og þurfi nú að grípa til róttækra aðgerða til að draga úr skrifræði, einfalda kerfið og gera fjárfestingum og nýsköpun raunverulega auðveldara fyrir.

Við viljum náið og gott samstarf við Evrópuríkin, við viljum samvinnu og vera hluti af þeirri vestrænu heild sem byggist á lýðræði og frjálsum viðskiptum. En við eigum ekki að láta eins og aðild að Evrópusambandinu sé lausnin við vandamálum sem Evrópusambandið er sjálft að glíma við.

Aðild að ESB er ekki sjálfsagt framhald af EES-samningnum. Aðild er ný pólitísk ákvörðun um að taka upp sameiginlegar stefnur á sviðum sem EES nær ekki til. Þar vegur þyngst forræði yfir auðlindum, sjávarútvegi og landbúnaði. Þetta eru grunnstoðir íslensks atvinnulífs, byggða og verðmætasköpunar. Þetta eru mál sem íslenska þjóðin á að ráða sjálf og sýna þannig ábyrgð gagnvart komandi kynslóðum.

Það er til sterkari valkostur en aðild að ESB. Hann er sá byggja á því sem virkar og bæta það sem má betur fara.

Sterkari valkostur fyrir Ísland

Í fyrsta lagi eigum við að styrkja EES-samstarfið með skýrari hagsmunagæslu og betri framkvæmd. Við eigum að innleiða reglur þar sem þær bæta samkeppni, lækka kostnað og auka val. Við eigum að forðast óþarfa íþyngjandi innleiðingu sem gerir íslenskum fyrirtækjum erfiðara fyrir en keppinautum okkar. Við eigum að tala um þessar breytingar á mannamáli og meta áhrifin á heimili og atvinnulíf áður en þær verða að veruleika.

Í öðru lagi eigum við að byggja upp öflugt samstarf við bandamenn beggja vegna Atlantshafsins. Ísland á að vera áreiðanlegur bandamaður í NATO og taka þátt í því sem skiptir máli á norðurslóðum. Þar liggur okkar grunnur að öryggi. Um leið eigum við að styðja frjáls viðskipti og leita raunhæfra leiða til að efla fjárfestingar og nýsköpun án þess að fórna því forræði sem smáríki þarf að halda til að verja eigin grundvallarhagsmuni.

Í þriðja lagi eigum við að varðveita samfélagslega samheldni. Á tímum óvissu er ekki ábyrgt að búa til nýja, djúpa gjá í íslensku samfélagi nema menn geti sýnt fram á skýran ávinning. Slíkur ávinningur hefur ekki verið lagður fram með þeim hætti að þjóðin geti tekið upplýsta ákvörðun.

Niðurstaðan er einföld. Ísland á að standa með bandamönnum sínum, vera virkur þátttakandi í vestrænu samstarfi og byggja öryggi sitt á NATO. Ísland á að tryggja markaðsaðgang og samkeppni með EES og gera það samstarf skilvirkara og sanngjarnara fyrir íslenskt samfélag. Og Ísland á að halda í forræði sitt þar sem það skiptir mestu, því þar liggur sjálfsákvörðunarréttur okkar og ábyrgð gagnvart framtíðinni.

Það er ábyrgð. Það er leið sem þjónar fólkinu, atvinnulífinu og landinu öllu.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu.

Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Sjálfstæðisflokksins.