Kjartan Magnússon, borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins:

Í borgarskipulagi þarf að gæta að mörgum markmiðum. Að sjálfsögðu á skipulagið að miðast í ríkum mæli við þarfir og óskir borgarbúa hverju sinni. Þá er æskilegt að það stuðli að fjölbreytilegu framboði búsetukosta. Það er ekki tilviljun að þau íbúahverfi þykja hvað best heppnuð þar sem ólíkum búsetuformum er blandað saman: fjölbýlishúsum, raðhúsum og einbýlishúsum.

Þarfir fólks eru mismunandi og eðlilegt er að það geti valið sér búsetuform eftir aðstæðum hverju sinni, t.d. fjölskyldustærð og efnahag. Margir hefja búskap í lítilli íbúð, stækka síðan við sig og flytja í sérbýli en fara aftur í litla íbúð með hækkandi aldri.

Það er grundvallaratriði að á húsnæðismarkaði sé hægt að velja á milli ólíkra leiða og til þess eiga sveitarfélög að tryggja nægt framboð lóða fyrir ólíka búsetukosti. Slíkt framboð stuðlar einnig að félagslegri blöndun byggðar, sem er afar æskileg.

Á árinu 2024 samþykktu borgaryfirvöld byggingaráform fyrir 1.289 nýjar íbúðir í Reykjavík. 99% þessara íbúða voru í fjölbýlishúsum. Svo hátt hlutfall einnar byggingargerðar stuðlar að einsleitni og er ekki til þess fallið að koma til móts við þarfir fjölmargra, sem vilja fremur búa í sérbýli. Einsleitt framboð lóða afhjúpar þá stefnu borgaryfirvalda að nær öll uppbygging í borginni skuli vera á forsendum fjölbýlishúsa.

Flestir kjósa séreign

Margoft hefur komið í ljós að mikill meirihluti Íslendinga vill búa í eigin húsnæði. Til að mæta þeirri þörf leggur Sjálfstæðisflokkurinn áherslu á séreignarstefnu í húsnæðismálum. Samhliða leggur flokkurinn áherslu á uppbyggingu leiguhúsnæðis fyrir þá, sem það kjósa eða þurfa. Fjölbreytilegar lausnir á húsnæðismarkaði eru líklegastar til að þjóna þörfum fjöldans og koma þannig öllum til góða.

Ríkjandi húsnæðisstefna í Reykjavík hefur hins vegar fremur tekið mið af hugmyndafræði Samfylkingarinnar en áhuga íbúðarkaupenda. 99% áhersla á fjölbýlishús er skýrt dæmi um þessa hugmyndafræði. Þá takmarkast uppbygging nýrra íbúða í borginni að miklu leyti við dýr og þröng þéttingarsvæði. Íbúðir á þessum svæðum eru dýrar og varla á færi fólks með meðaltekjur, hvað þá efnalítils fólks.

Á undanförnum árum og áratugum hafa hinir ýmsu vinstri meirihlutar í borgarstjórn knúið fram miklar hækkanir á íbúðaverði með lóðaskortstefnu, lóðauppboði, auknu flækjustigi í stjórnsýslu, hækkun gjalda og álagningu nýrra gjalda, t.d. innviðagjalda. Nú síðast var tilkynnt um allt að 90% hækkun gatnagerðargjalda í borginni. Augljóst er að svo mikil hækkun hækkar íbúðaverð og hefur þannig neikvæð áhrif á möguleika almennings til að komast í eigið húsnæði.

Stöðugt er þannig þrengt að möguleikum fólks til að koma sér þaki yfir höfuðið af eigin rammleik á almennum húsnæðismarkaði. Þess í stað leggja vinstri flokkarnir áherslu á opinberar lausnir, enda vilja þeir hafa stjórn á sem flestum gæðum fólksins og úthluta síðan skömmtunarseðlum eftir þörfum.

Á að gera alla að leiguliðum?

Útlit er fyrir að einungis 55% nýrra íbúða fari á almennan húsnæðismarkað á næstu tíu árum samkvæmt nýrri úttekt Viðskiptaráðs Íslands. Ætlunin er að 45% verði byggð með ýmsum niðurgreiddum úrræðum. Opinbert fé verður þannig notað í stórum stíl til að niðugreiða félagslegar íbúðir í stað þess að stuðla að því að sem flestir geti eignast húsnæði á hinum almenna markaði. Mikil áhersla verður lögð á að fjölga leiguíbúðum þrátt fyrir að ljóst sé að langflestir vilji búa í eigin húsnæði. Markmið húsnæðisstefnu Samfylkingarinnar virðist vera að gera sem flest ungt fólk að leiguliðum en ekki stuðla að því að það geti keypt sér íbúð.

Stórauka þarf framboð lóða

Húsnæðisskorturinn er í eðli sínu framboðsvandi, sem verður ekki leystur með miðstýringu vinstri flokkanna heldur með stórauknu lóðaframboði. Hægt er að úthluta þúsundum lóða í Úlfarsárdal, Keldnalandi, og á Kjalarnesi með skömmum fyrirvara. Jafnframt þarf að lækka verð lóða í nýjum hverfum og auðvelda fólki þannig að eignast íbúðir.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 3. maí 2025